Federación Española de Esperanto

Lingva angulo 1: Falsaj amikoj

Nia redaktoro petis, ke mi verku apartan sekcion en Boletín pri lingvaj aspektoj de esperanto por iel helpi niajn progresintojn. Mi planas priparoli tiklajn punktojn de la esperanta gramatiko (prononco, vorto-stoko, sintakso, vort-kunmetado, ktp.) laŭlonge de kelkaj numeroj. Jen do la unua.

Hodiaŭ ni vidu kelkajn falsajn amikojn, bedaŭrinde tro oftaj buŝe de hispanlingvaj esperantistoj. Ĉiuj difinoj kaj multaj ekzemploj fontas el Plena Ilustrita Vortaro (PIV).

oferi signifas "donaci al diaĵo ion vegetantan aŭ vivantan laŭ difinitaj ritoj", ekzemple, Abraham prenis la virŝafon kaj oferis ĝin, t.e. Abraham cogió el carnero y lo sacrificó (lo ofrendó). Ĝi povas signifi ankaŭ "fordoni ion valoran por akiri alion, kion oni rigardas kiel pli valoran": mi esperas, ke ili oferos siajn personajn gustojn kaj opiniojn pro la bono de nia afero, espero que sacrifiquen (supediten) sus gustos y opiniones personales por el bien de nuestra empresa. Kaj ankoraŭ trian signifon: "fordoni ion valoran por la servo, utilo de io aŭ iu", nome oferi sian vivon al la scienco, consagrar (dedicar) su vida a la ciencia.

Ni do vidas, ke oferi apenaŭ povus havi la signifon de la hispana ofrecer. Ĉi tiun ni traduku per proponi (proponer) aŭ oferti (ofertar), ekzemple, te ofrezco un cigarrillo = mi proponas al vi cigaredon, ofrecer a alguien sus servicios = proponi al iu siajn servojn, ofreció un cuadro por cien mil pesetas = li ofertis pentraĵon por cent mil pesetojn.

priokupiĝi: jen ofta, tro ofta vorto, kiu povas signifi nur okupiĝi pri (okupiĝi prie), do ocuparse (de algo), ekzemple: mi nun okupiĝas pri verkado de artikolo, ahora me ocupo de escribir un artículo. Por traduki la hispanan preocupar(se), ni uzu zorgi, fari al si zorgojn, eventuale klopodi (procurar): ¡No te preocupes!, Ne zorgu!; se preocupa por todo, li faras al si zorgojn pro ĉio; se preocupó de que todo estuviese acabado a tiempo, li klopodis por ke ĉio estu ĝustatempe elfarita.

kariero signifas "profesio, okupo, al kiu oni sin dediĉas": la diplomatia kariero, la carrera diplomática. La hispana carrera havas la kromsignifon (universitata) studado, (universitataj) studoj: estudio la carrera de filología, mi studas filologion (en la universitato); hacer la carrera de derecho, fari (universitatajn) studojn pri juro; studi juron (universitate); ¿Qué carrera hace usted?, Kion vi studas (en la universitato)?

ilumini signifas "ornami per lumiloj, ordinare simetrie dismetitaj, okaze de festo, de soleno, ktp.": ilumini avenuon, parkon, monumenton, iluminar una avenida, un parque, un monumento, kaj ankaŭ "doni eksterordinaran spiritan aŭ intelektan lumon, klarvidecon, intuicion, ks.": la iluminitoj, los iluminados (religiaj viziuloj). Ni vidas, ke ilumini nur sekundare tradukas la hispanan iluminar, kies ĉefa senco estas ja lumigi: cuarto iluminado por cuatro velas, ĉambro lumigita de kvar kandeloj; kaj figure lumigi, prilumi, ĵeti lumon: una amplia sonrisa iluminó su rostro, larĝa rideto lumigis ŝian vizaĝon; esa circunstancia ilumina el asunto por completo, tiu cirkonstanco plene prilumas (ĵetas plenan lumon sur) la aferon.

Reveni al la indekso de la lingvaj anguloj