Federación Española de Esperanto

Lingva angulo 13: Falsaj amikoj (III)

Hodiaŭ ni parolu pri kelkaj falsaj amikoj. Ĉiuj difinoj kaj multaj ekzemploj fontas el Plena Ilustrita Vortaro (PIV).

agiti signifas jenon laŭ PIV: 1. varbi por politika, sociala, religia kaj simila celo incitante la sentojn: agiti la popol-amason kontraŭ la reĝo, agitar a las masas contra el rey. 2. naski en animo sinsekvajn sentojn, kiuj ĝin malkvietigas: agitita dormo, sueño agitado. 3. (kemia signifo) skui likvaĵon ne movante la ujon: agiti likvaĵon per kulero, agitar un líquido con una cuchara.

Ni vidas, ke la ĉefan signifon de agitar ("mover con frecuencia y violentamente una cosa") ne redonas agiti, sed skuisvingi: skuu la botelon, poste malfermu ĝin, agite la botella antes de abrirla; svingi poŝtukon, agitar un pañuelo; svingi la brakojn, agitar los brazos.

asembleo signifas "interkonsiliĝa aŭ leĝo-faranta organizaĵo, kontraste al la ekzekutiva responda instanco: la Asembleo de Unesko, la Asamblea de la Unesco". Ne ĉiu hispana asamblea estas asembleo; por traduki do "reunión numerosa de personas convocadas para algún fin" ni uzu kunsido, kunveno: la asamblea anual, la ĉiujara kunsido. La armean signifon "toque para que la tropa se reúna y forme" oni tradukas per apelo.

for estas adverbo kaj signifas "staton de malproksimo" (= malproksime) aŭ "movon al malproksimo" (= malproksimen), t. e. lejos kaj a lo lejos: vivi for de la gepatroj, vivir lejos de sus padres; for el la urbo!, ¡(vete) lejos de la ciudad!. De tiu dua signifo venas la metafora senco de formeto, malembaraso, neniigo: for la reĝo(n)!, ¡abajo el rey!; for de l' okuloj, for de la koro, lejos de los ojos, lejos del corazón (ojos que no ven, corazón que no siente); for la manoj(n)!, ¡las manos fuera!.

Por traduki la hispanan fuera, ni uzu ekster, ekstere: ili estas ekster danĝero, están fuera de peligro; barakti kiel fiŝo ekster la akvo, retorcerse como pez fuera del agua; ni estas ekstere, estamos fuera (ni iru eksteren, vayamos afuera).

Jen samfamiliaj vortoj: fora = lejano: Japanujo estas fora lando, el Japón es un país lejano; fore = a lo lejos, en la lejanía; ekstera = exterior; eksterleĝe, fuera de la ley; eksterdome, fuera de la casa.

konferenco signifas "renkontiĝo de kompetentuloj, kiuj interkonsiliĝas pri kelkaj difinitaj gravaj aferoj; ĝi estas ofte diplomatia, jura, scienca ktp": konferenco por paco kaj malarmado, conferencia para la paz y el desarme. Por traduki la aliajn sencojn de la hispana conferencia, ni diru prelego kaj komuniko: fari prelegon pri art-historio, dar una conferencia sobre historia del arte; enurba, interurba komuniko, conferencia urbana, interurbana.